Omgaan met depressie in omgeving:
‘Kijk wat je allemaal hebt’ helpt niet

Opmerkingen als “Kop op” of “Iedereen heeft wel eens een dipje” zijn goed bedoeld, maar wanneer iemand met een depressie kampt, heeft diegene hier weinig boodschap aan. Hoe steun je iemand dan wél?

Stel je voor, je wordt al weken of maanden wakker met een somber gevoel. De duisternis in je hoofd trekt niet weg, het lijkt zelfs alleen maar erger te worden. Simpele taken als boodschappen doen, een wasje draaien of koken lijken nu een enorme opgave. Misschien heb je zelfs zelfmoordgedachten. Heb je dan iets aan een opmerking als ‘We hebben allemaal wel eens een dipje’?

Nee, zegt ervaringsdeskundige en bestuurslid van de landelijke Depressie Vereniging Vincent Mispelblom Beyer. Toch krijgen mensen met een depressie dit soort goedbedoelde opmerkingen vaak te horen. “Dit komt omdat er veel onwetendheid is over het onderwerp”, legt Mispelblom Beyer uit. “Er rust nog een steeds een taboe op. Hierdoor wordt er weinig over gepraat en weten veel mensen helemaal niet wat het betekent om depressief te zijn.”

En dat terwijl een op de vijf volwassenen hier in hun leven mee te maken krijgt, zo blijkt uit cijfers van het Trimbos Instituut.

Onderwerp ligt in taboesfeer
Dat het onderwerp in de taboesfeer ligt, maakt het voor mensen met een depressie lastig om ermee naar buiten te komen. Hoe goed bedoeld ook, als je dan met een opmerking als ‘Kijk eens wat je allemaal hebt’ komt, sla je de plank mis.

“Ook mensen die het goed voor elkaar lijken
te hebben, kunnen zich heel somber voelen.”

 

Christiaan Vinkers, psychiater en stressonderzoeker Amsterdam UMC

“Dan voelt diegene zich niet serieus genomen”, zegt psychiater en stressonderzoeker van het Amsterdam UMC Christiaan Vinkers. “Bovendien is depressie niet altijd rationeel te verklaren. Ook mensen die het goed voor elkaar lijken te hebben kunnen zich heel somber en angstig voelen.”

Goedbedoelde adviezen kun je beter achterwegen laten. “Mensen geven soms tegengestelde adviezen en dat kan heel verwarrend zijn”, zegt Vinkers.

Goedbedoeld advies kan averechts werken
Bovendien, wat voor de een werkt, kan voor een ander juist verkeerd uitpakken. Hij geeft een voorbeeld: “Wanneer je iemand met een ernstige depressie adviseert om op bootcamp te gaan en het lukt diegene niet eens om ’s ochtends uit bed te komen, kan hij of zij zich hierdoor nog rotter voelen.”

Bovendien impliceer je hier volgens Vinkers mee dat een weekje intensief sporten of een vakantie de oplossing is. “Daarmee loop je het risico het probleem te bagatelliseren.”

“Ga het onderwerp depressie niet uit de weg.”

Vincent Mispelblom Beyer,
bestuurslid landelijke Depressie Vereniging

Wat je dan wél moet doen wanneer een geliefde, vriend of vriendin of collega met een depressie kampt? “Het onderwerp niet uit de weg gaan”, adviseert Mispelblom Beyer.

“Wanneer je in een depressie zit, neemt het je hele leven over”, vult hij aan. “Zelf heb je het gevoel dat iedereen het ziet. Als niemand er dan naar vraagt, kun je je heel alleen voelen.”

Vraag hoe het met iemand gaat
Vraag dus af en toe hoe het met iemand gaat. Nog beter is het volgens Mispelblom Beyer als je specifiek vraagt hoe het vandaag gaat. “Een depressie is grillig. Hoe iemand zich voelt kan sterk wisselen.”

Daarnaast is het belangrijk om er voor iemand te zijn. Let op, in het contact zal de bal vooral bij jou moeten liggen. Vinkers: “Zeg niet: ‘Bel me als er iets is’, maar kom zelf met een concreet voorstel.”

Dit een lange periode volhouden kan in de praktijk best moeilijk zijn. Uit eigen ervaring weet Mispelblom Beyer dat een bezoekje aan iemand met een depressie meestal niet gezellig is.

“Degene met een depressie bekijkt alles door een zwarte bril. Het is dus aan de ander om toch nog iets van het bezoek te maken.” Hoewel dit misschien niet zo lijkt, wordt dit wel degelijk gewaardeerd. Mispelblom Beyer: “Zonder dit soort bezoekjes komen mensen met een depressie al snel in een sociaal isolement terecht.”